شرف النبى ، و سيرت رسول الله در سنجش اين دو كتاب ، جاى سخن بسيار است . من كه از اين توفيق برخوردار گشتم كه به اشارت استاد علامهء در گذشته ، مجتبى مينوى رحمة الله عليه رحمة واسعه ، و به لطف آقاى دكتر اصغر مهدوى مصحح كتاب « ترجمهء سيرت رسول الله » فرمهاى چاپى كتاب را از همان آغاز در اختيار داشته باشم ، فرصتى مغتنم دست داد تا در قياس ابواب و فصول و محتواى دو كتاب يادداشتهائى فراهم آورم ، ارائه و بحث در اين يادداشتها ، مجالى گسترده مىطلبد كه جاى آن در اين مقدمه نيست . ناگزير به اجمال از دگرگونيهاى مطالب دو كتاب مستطاب ، ترجمهء شرف النبى و ترجمهء سيرت رسول الله ياد مىكنم . حاصل قياس آن است كه اين دو كتاب مكمل يك ديگر است ، پاره‌اى بابها و مقولات در كتاب شرف النبى آمده است كه يكباره در ترجمهء سيرت رسول الله مسكوت مانده است ، چون : باب سيم ، باب چهارم ، باب پنجم ، باب ششم ، باب هفتم ، باب هشتم ، باب نهم ، باب دهم و باب يازدهم . . . و باب شانزدهم و هفدهم و هجدهم و نوزدهم و . . . باب بيست هفتم . « باب سىام : ذكر معراجهاى رسول عليه السلام » در متن ما حاوى سه روايت است . بابهاى سى و يكم و سى و دوم و سى و سوم و سى و چهار . . . نيز از شمار بابهائى است كه همانندى در « ترجمهء سيرت رسول الله » ندارد . و جسته و گريخته از نكته‌هائى در شرف النبى گفتگو شده كه در ترجمهء سيرت رسول الله خبرى از آن نيست . پاره‌اى مطالب نيز در « ترجمهء سيرت رسول الله » به شرح و بسط تمام آمده است و در شرف النبى مجمل مانده است ، اهم اين مقولات : « در مغازى پيغمبر عليه الصلاة و السلام » و « در ذكر وفود عرب . . . » است [ 15 ] . شيوهء تصحيح چنان كه گذشت پايهء كار من بر سه نسخهء خطى ياد شده : نسخهء اسعد افندى مورخ 599 ، نسخهء پاريس مورخ 608 يا 680 و نسخه بايزيد ولى مورخ 755 ه . ق استوار است .

--> [ ( 15 - ) ] به سال 1359 ، اثرى سودمند و عالمانه با عنوان « تاريخ پيامبر اسلام » تأليف مرحوم دكتر محمد ابراهيم آيتى با تجديد نظر و اضافات دكتر ابو القاسم گرجى منتشر گرديد كه با دريغ بسيار ناتمام است . اينك با انتشار دو كتاب جامع در باب سيرهء رسول اللّه مىتوان اميد بست